BREAKING NEWS
latest

728x90

header-ad

468x60

header-ad

Slider

latest

Slider Right

randomposts6
Được tạo bởi Blogger.

Responsive Adsense

RESPONSIVE AD AREA

Tìm kiếm Blog này

Featured Posts

YourLabel/block-1

Life & Style

YourLabel/block-3

Page Nav

HIDE

Grid

GRID_STYLE

Contact Us

Tên

Email *

Thông báo *

About Us

logo

fbtemplates in Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Nunc interdum metus vitae dui tempus ornare. Nulla facilisi. Vivamus id eros sit amet lorem condimentum ultrices. Phasellus imperdiet, magna at sodales dictum, nibh mauris tempor nulla, in consequat est purus eget.

Nulla facilisi. Vivamus id eros sit amet lorem condimentum ultrices. Phasellus imperdiet, magna at sodales dictum, nibh mauris tempor nulla, in consequat est purus eget.

Latest Updates

View All

Stay Connected

Tech & Gadgets

YourLabel/block-1

Popular Posts

Latest Articles

Mời bạn đọc về vương quốc Chân Lạp vào cuối thế kỷ 16

Mời bạn đọc về vương quốc Chân Lạp vào cuối thế kỷ 16

Được viết trong quyển A Brief and Truthful Relation of Events in the Kingdom of Cambodia vào năm 1604.

Hy vọng là các nhà nghiên cứu Việt Nam từ nay khi viết về lịch sử Chân Lạp trước thế kỷ 17, không chỉ đem quyển Chân Lạp Phong Thổ Ký viết vào thế kỷ 12  làm tài liệu.

Quyển này có thể có nhiều điểm viết sai, ví dụ làm thế nào mà có cả những người Do Thái đã đắp Angkor trong đó ? Nhưng những chi tiết nho nhỏ thú vị quá, bạn mà nghiên cứu sử miền Nam, đọc sẽ không chán.

Và Chân Lạp thế kỷ 16 và thế kỷ 17, có quá trời những hoạt động thương mại và chính trị dính líu tới những người ngoại quốc luôn, từ người Mã Lai, cho tới người Chàm, người Hoa, người Nhật, người Việt, người Tây Ban Nha, người Bồ Đào Nha, người Xiêm, v.v.  Chân Lạp thế kỷ 16 và 17 đúng là một nơi hội tụ quốc tế, chứ không thể nào là một nơi hoang vắng gì cả.

Và xem ra, những thương mại trên sông Mekong là nguồn lợi tức hàng đầu của vương quốc Chân Lạp hậu Angkor, nên mình cũng nghĩ là các khu vực chạy dọc theo sông Tiền sông Hậu chắc không hề hoang vắng gì cả.  Con sông Tiền được gọi là sông Nhật Bổn (Japanese River) đã được người Hòa Lan ghi luôn khi họ đánh Chân Lạp năm 1640 kìa.  Người Nhật trước thời tỏa cảng những năm 1630s đi đủ nơi ở Đông Nam Á cả, họ dính líu vào việc chính trị Chân Lạp khá là nhiều.  Có cả việc những binh quân Nhật Bổn (chắc là các samurai không chủ nhân) chặt đầu những người Hà Lan, rồi nhóm cướp biển người Tàu đánh giết người Việt những năm 1660s nữa.  

Bạn đọc lịch sử Chân Lạp rồi cứ dò từ từ về sử miền Nam, mình nghĩ chắc là bạn phải biết tiếng Anh hay tiếng Pháp, vì những dữ liệu này xem ra ở ngoài này người ta đã và đang viết.  Mình thấy có quyển nào hay, sẽ share để bạn đọc hoặc tìm ngay.  Bạn mà nghiên cứu sử miền Nam, bạn cần đọc những bài viết hoặc những quyển sách như thế này.

Brian



















Bàn về Chân Lạp thế kỷ 17 và công nữ Ngọc Vạn

Bàn về Chân Lạp thế kỷ 17 và công nữ Ngọc Vạn

Công nữ Ngọc Vạn có công với miền Nam Việt Nam như thế nào, chắc mình khỏi phải nhắc lại.  Đại khái, nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam đã viết về 3 điểm như sau liên quan đến nhơn vật này:

1. Công nữ Ngọc Vạn chính là bà hoàng hậu Việt Nam tại Chân Lạp, được quốc vương Chey Chetta II của Chân Lạp lấy vào năm 1620.

2. Sau khi làm hoàng hậu, bà đã xin quốc vương Chân Lạp cho mở sở thuế ở Sài Gòn và đồn điền ở Bà Rịa.

3. Sau khi có sự nồi da xáo thịt trong triều đình Chân Lạp, bà là người đã hiến kế cho con cháu hoàng gia Chân Lạp chạy sang Quảng Nam cầu cứu chúa Nguyễn đánh bại quốc vương Chân Lạp thời bấy giờ.

Với thuyết 1, bạn xem bài nghiên cứu của hai nhà nghiên cứu ở Huế là Võ Vinh Quang và Nguyễn Đình Đính với tiêu đề Tống Sơn quận chúa Nguyễn Thị Ngọc Vạn qua sắc phong, lăng mộ và tín ngưỡng thờ phụng ở Huế mà bạn có thể tải tại đây >> http://www.vjol.info/index.php/ncpt-hue/article/view/23029.   Bài nghiên cứu nghiêm túc này đã chứng minh là có Tống Sơn Quân Chúa Ngọc Vạn ở Huế, vậy chúng ta chỉ chờ xem các nhà nghiên cứu Việt Nam nào mà hô hào có bà hoàng hậu Ngọc Vạn ở Chân Lạp sẽ đư ra được chứng cớ gì.  Nhưng đến nay, chưa ai có thể chứng minh chắc chắn rằng có bà hoàng hậu Chân Lạp nào tên Ngọc Vạn cả.

Với thuyết 2, mình có viết bài phản biện tại đây >> https://www.facebook.com/brian.wu.121772/posts/2288189561431993

Và bài viết này, mình xin phản biện luôn thuyết 3 - tức là thuyết cho rằng bà hoàng hậu Ngọc Vạn đã hiến kế cho con cháu hoàng gia Chân Lạp chạy sang Quảng Nam cầu cứu chúa Nguyễn đánh bại quốc vương Chân Lạp thời bấy giờ.  

Có 2 sử kiện ở đây chúng ta cần lưu ý:

*****

1. Theo bài nghiên cứu Cambodia’s Muslim King: Khmer and Dutch Sources on the Conversion of King Reameathipadei I 1642-1658 mà bạn có thể tải tại đây >> https://www.academia.edu/6797132/Cambodia_s_Muslim_King_Khmer_and_Dutch_Sources_on_the_Conversion_of_King_Reameathipadei_I_1642-1658, thì vào năm 1642, trong cuộc soán đoạt ngôi vàng, hoàng tử  Shatta (tức vua Nặc Ông Chăn trong sử Việt sau này), là con vua Chey Chetta II (được nhiều nhà nghiên cứu cho là lấy bà hoàng hậu Việt năm xưa), đã giết chết chú mình, là giám quốc Outey và con của ông ta là  quốc vương Chân Lạp đương thời là Botum Reachea.  Và trong cuộc soán ngôi này, hoàng tử Sattha, đã giết rất nhiều người thuộc phe giám quốc và quốc vương, trong đó có cả việc truy sát 3 người con còn lại của giám quốc Outey, mà sau đó có 2 người bị xử tử và 1 người thì được một bà hoàng hậu người Việt, là mẹ ghẻ của hoàng tử Sattha, tức là vợ vua cha là Chey Chetta II, đã xin tha tội chết.

Quyển Murder and mayhem in seventeenth century cambodia trang 16 cho chúng ta biết rõ hơn, là bà hoàng hậu mẹ ghẻ này (không được viết là bà hoàng hậu Việt hay là không), đã yêu cầu được nhận đứa con trai này của vị giám quốc Outey làm con trai nuôi.  Người con trai này có tên là hoàng tử Ang Im.  Và thú vị hơn, là  hoàng tử Ang Im này, mặc dù đã biết hoàng tử Sattha (sau này là vua Nặc Ông Chăn) giết chết cha mình và các anh mình, sau này ông vẫn một lòng một dạ trung thành cùng với vua Nặc Ông Chăn.

Như vậy, điều này đã nảy sinh ra vài luận điểm khá dễ hiểu:

a.  Nếu bà hoàng hậu Việt nuôi một đứa con kẻ thù của vua, mà đứa con ấy sau này lại không hận thù mà hóa ra còn trung thành với vua, thế thì làm thế nào mà bà hoàng hậu ấy lại là kẻ chống đối vua nhỉ ?  Chả lẽ bà chống đối vua mà lại nuôi một đứa con nuôi sau này lại trở nên trung thành với vua à ? 

b. Nếu bà hoàng hậu Việt này mà không có mối quan hệ tốt với vua hoặc chỉ là 1 nhân vật rất mờ nhạt, thì đời nào mà ông vua hung ác Nặc Ông Chăn lại để bà sống yên ổn từ năm 1642 đến năm 1658 là năm mà ông bị quân chúa Nguyễn bắt nhỉ ? Ông vua này giết người không gớm tay, và truy sát tất cả, ngay cả anh của ông ta còn bị giết để trừ hậu họa, thì tại sao ông lại để cho bà, nếu bà là một đối thủ hay kẻ chống đối triều đình, có thể sống yên ổn trong 16 năm nhỉ ?

c. Và đáng ngờ hơn, là làm thế nào mà bà là mẹ ghẻ vua, mà lại có thể xin vua tha mạng cho vị hoàng tử trẻ là con của kẻ thù, nếu như bà không có mối quan hệ tốt với vua ?

d. Sau khi chồng bà, là quốc vương Chey Chetta II mất vào năm 1628, thì vương triều Chân Lạp được kế thừa bởi 2 người con của chồng, nhưng đều bị anh chồng là giám quốc Outey sát hại cả, và vị giám quốc này, sau đó đưa con của ngài lên ngôi, rồi cả ngài và con trai đều bị hoàng tử Sattha con vua Chey Chetta II hạ sát.  Như vậy, hoàng tử Sattha soát đoạt lại ngôi vua của chồng bà về lại dòng dõi của chồng bà, thì tại sao bà phản đối để làm gì nhỉ ?

****

2. Đáng ngờ hơn nữa, là theo quyển Murder and mayhem in seventeenth century cambodia trang 15/16, thì trong cuộc truy sát dòng họ chú mình vào năm 1642, hoàng tử Sattha (tức vua Nặc Ông Chăn trong sử Việt sau này), đã giết chết 2 người, dung tha cho 1 người để bà hoàng hậu mẹ ghẻ nuôi, và CÓ 2 NGƯỜI CON TRAI KHÁC chạy sang Đàng Trong núp dưới sự bảo hộ của chúa Nguyễn. 

Như thế, thì chúng ta lại rõ thêm 1 điều, là 2 người con này đã chạy qua Đàng Trong từ năm 1642, rồi mãi tới năm 1658, tức 16 năm sau, mới có chúa Nguyễn giúp binh đánh bại vua Nặc Ông Chăn.  Như vậy, rất có thể là các chúa Nguyễn đã nuôi dưỡng những hoàng tử này như những con tin, rồi sau này đem về mà đánh Chân Lạp đấy chứ.  Làm gì có việc như các nhà nghiên cứu Việt Nam viết là bà hoàng hậu Việt hiến kế con cháu hoàng gia sang cầu cứu triều đình chúa Nguyễn ? Chả lẽ bà đợi đến 16 năm sau rồi hiến kế trong khi các hoàng tử Chân Lạp này đã ở Đàng Trong từ năm 1642 rồi à ?

Và nếu bạn tra lại sử, thì có phải là năm 1653, chúa Nguyễn đã đánh Chiêm Thành, lập dinh Bình Khang, phân biên giới Chiêm Thành và Đàng Trong là ở tận sông Phan Rang không ? Như vậy thì chắc là đến năm 1653, sau khi đã lấy đất Chiêm Thành đến tận Phan Rang, chúa Nguyễn mới có đất ở dinh Bình Khang để bắt đầu lập đồn trại mà chiêu binh mãi mã đi đánh Chân Lạp 5 năm sau vào năm 1658 đó chứ.  Làm gì có việc bà hoàng hậu Việt nào đó đợi tới 16 năm từ năm 1642 đến năm 1658 rồi mới hiến kế cho con cháu hoàng gia Chân Lạp tìm về các chúa Nguyễn cầu cứu như các nhà nghiên cứu Việt Nam nêu ra.

****

Vậy với 2 điều trên, mình cho rằng việc các nhà nghiên cứu Việt Nam nào đó mà viết về công lao bà hoàng hậu Việt Ngọc Vạn đã hiến kế cho con cháu hoàng gia Chân Lạp chạy sang Quảng Nam cầu cứu chúa Nguyễn đánh bại quốc vương Chân Lạp thời bấy giờ, là có đầy vấn đề về logics.  Giả thuyết trên xem ra có vẻ OK về mặt lý thuyết.  Nhưng khi ta đọc lại dữ liệu VOC về cuộc soán ngôi của hoàng tử Shatta tại triều đình Chân Lạp vào năm 1642, ta thấy rõ là việc hoàng tử hung ác này, giết nhiều người theo phe chú mình, giết cả anh trai để trừ hậu họa, mà để lại một đối thủ như bà hoàng hậu này (nếu có), cho phép sống sót là điều không tưởng, và qua việc bà hoàng hậu mẹ ghẻ này xin tha tội rồi nhận làm con nuôi, rồi con nuôi trung thành với vua Nặc Ông Chăn, rồi việc con cái vị giám quốc đã chạy sang Đàng Trong từ cuộc soán ngôi năm 1642, thì chắc là giả thuyết trên không thể nào là đúng.

Mà giả thuyết đúng đắn nhất xem ra là sau năm 1653 khi triều đình Đàng Trong đã lấy đến đất Phan Rang, có được bàn đạp là dinh Bình Khang và nước Chiêm Thành đã quá yếu, nên các chúa Nguyễn trong 5 năm, từ năm 1653 đến 1658, mới chiêu binh mãi mã, bắt đầu cho chiến lược xâm lược Chân Lạp.  Nếu đúng là có dữ liệu bà hoàng hậu Ngọc Vạn nào đấy mà hiến kế, hoặc ra sống ở Bà Rịa hay khu Đồng Nai, thì chắc là chúng ta cần phải có chứng cớ rõ ràng, chứ không chỉ là tin vào luận điểm lỏng lẽo "dân gian" nào đấy.  

Mời bạn đọc 4 trang Anh ngữ  trong quyển Murder & Mayham về cuộc soán ngôi năm 1642 trong triều đình Chân Lạp của hoàng tử Sattha tức vua Nặc Ông Chăn sau này.  Quyển sách này trang nào đọc cũng đáng đồng tiền bát gạo.

Dĩ nhiên mình có thể sai, nếu có mời bạn lên tiếng để mình cùng học hỏi.

Thanks

Brian











Hai quyển sách quý về Chân Lạp đầu thế kỷ 17

Hai quyển sách quý về Chân Lạp đầu thế kỷ 17 

Thư viện hôm nay (ngày 4 tháng 9) đã gởi tới luôn quyển A brief and Truthful Relation of Events in the Kingdom of Cambodia và cho phép mượn 3 tháng.

Mình đã đọc quyển Murder & Mayhem, quyển đó quá là quý luôn.  Giờ thì vụ ngài quốc vương Chân Lạp  đạo Hồi đã đánh tan quân Hà Lan vào những năm 1640s ra sao mình đã rõ. Quá oai hùng.  Đây chính là ngài Nặc Ông Chăn bị chúa Nguyễn bắt năm 1658 mà sử ta ghi là phạm biên giới đó bạn.  Có khá nhiều những điều nho nhỏ trong đó quá quý cho sử miền Nam luôn.

Và quyển còn lại hình như còn quý hơn nữa vì nó để lại những thông tin về vương quốc Chân Lạp vào đầu thế kỷ 17, chinh xác là nó được viết vào năm 1604, tức là thời của vua cha ngài Chey Chetta II, và ngài Chey Chetta II này là vị vua Chân Lạp được cho là đã lấy công nữ Ngọc Vạn đó bạn.

Ôi hồi hộp quá, hy vọng là có bao nhiêu điều mới để chúng ta đừng có mà tiếp tục đem quyển Chân Lạp Phong Thổ Ký viết vào thế kỷ 12 ra mà phân tích về Chân Lạp thế kỷ 17.

Có thể 2 quyển này sẽ làm cho bạn suy gẫm lại về sử miền Nam thế kỷ 17.  Mình nghĩ ở Việt Nam, các nhà xuất bản rất nên cho dịch 2 quyển này.  Chúng ta có thể phụ chú Lê Nguyễn dịch cho chuẩn xác chẳng hạn.

Trong khi chờ đợi, để mình coi có bản PDFs ở đâu không mà share với bạn nghe.  Ôi hai quyển này quý quá.

Brian



Câu thằn lằn

Câu thằn lằn

 #cho_toi_xin_mot_ve_di_tuoi_tho
 
Chiều chiều, lúc trời gần tối, là lúc mà thằn lằn có rất nhiều.  Câu thằn lằn là câu những con thằn lằn xuất hiện trong các khe hở trên các tầng lầu ở chung cư hoặc cư xá.  Các khe hở này có thể là nơi để cho nước chảy hay giữa các tảng xi măng ráp lại với nhau. 

Thường câu thằn lằn là lấy bông gòn làm mồi, rồi thả sợi dây câu có bông gòn xuống. Thằn lằn cắn vô bông gòn rồi, thì lúc đó, kéo sợi dây lên. 

Câu thằn lằn xong cũng không biết làm gì với thằn lằn, thường chỉ nhìn cho sướng hoặc cắt đuôi thằn lằn rồi cho nó chạy đi mất.  

Thích nhất là có những cô bé hàng xóm cũng đôi khi đi câu thằn lằn.  Các cô cũng cười khanh khách giống như ai cho tới khi má kêu về đút cơm cho em ăn.  

Cô Hán Nôm nói, ngoài Bắc có con thạch sùng, nhưng không biết có phải là thằn lằn không ? Thằn lằn da trơn, nhỏ, và tham ăn.

Hồi tu ở miền Tây miệt Long Xuyên, nằm trong nhà mà toàn ruộng bao quanh, tối mình nghe thằn lằn kêu quá trời đất.  Lại dậy thắp nhang rồi tự ngồi đọc kinh Sấm Giảng của Đức Thầy giữa đêm.  Cảm giác thật êm đềm lúc ấy.

Sáng tháng 9 năm 2019 ở California

Brian



Bàn về những vấn đề liên quan đến 2 sở thuế Sài Gòn Bến Nghé thế kỷ thứ 17

Bàn về những vấn đề liên quan đến 2 sở thuế Sài Gòn Bến Nghé thế kỷ thứ 17 

#chan_lap_the_ky_17

Hổm rày, mình đã đọc xong quyển sách Murder and Mayhem in seventeenth century Cambodia và hiểu thêm chút xíu về Chân Lạp thế kỷ 17.  

Trong bài này, mình xin viết chút về 2 sở thuế Sài Gòn Bến Nghé và đặt lại vấn đề là có hay không sự việc về 2 sở thuế này được đặt ra là để thâu thuế cho chính quyền  Đàng Trong và vài điều liên quan khác.

****

1. Theo sách Murder & Mayhem, thì quốc gia Chân Lạp đầu thế kỷ 17 là một vương quốc có nền kinh tế dựa vào thương mại sông hồ, nhất là dựa vào việc thương mai cùng các thương nhân Nhật Bổn.  Nguồn lợi của vương quốc này là đến từ việc các quốc vương Chân Lạp trực tiếp nắm giữ các hoạt động thương mại hoặc những độc quyền mà họ nắm giữ trong các hoạt động thương mại diễn ra ở dọc theo sông Mekong.  Và vì những nguồn lợi này, mà nhiều thương nhân ngoại quốc đã đến Chân Lạp làm ăn buôn bán thương hồ nhộn nhịp.  Và một trong những cách mà chính quyền Chân Lạp áp dụng trong việc quản lý thương mại sông hồ, là họ có hệ thống  shabandars. Đây là hệ thống thương mại mà mỗi một cộng đồng (ví dụ cộng đồng người Mã Lai, Nhật, Bồ Đào Nha, Việt, Trung Hoa) sống ở xung quanh khu vực thủ đô Chân Lạp, được chính quyền Chân Lạp cho phép buôn bán và giao thương, và để đổi lại, mỗi một cộng đồng này cần trả tiền thuế cho chính quyền, thông qua một người đứng đầu gọi là shabandar (tiếng Anh được dịch là appointed representative hoặc port officer).

Như vậy, với mô hình thương mại hàng hải là mô hình được áp dụng ở Đông Nam Á vào thế kỷ 16 / 17, và với hệ thống shabandars này, chúng ta được biết thêm 1 điều nữa về vương quốc Chân Lạp thời bấy giờ.  Đó là ít nhất là trong giới hạn thủ đô Chân Lạp, hoặc dọc theo sông Mekong, chắc chắn có các cộng đồng khác nhau (ví dụ cộng đồng người Mã Lai, Nhật, Bồ Đào Nha, Việt, Trung Hoa) và các cộng đồng này làm ăn buôn bán ở Chân Lạp, dưới (ít nhất là) một hệ thống thương mại tên nôm na gọi là hệ thống shabandars.

****

2. Và với hệ thống shabandars này, chúng ta rất có thể cần xem lại về vụ 2 sở thuế ở Sài Gòn và Bến Nghé mà chúa Nguyễn xin quốc vương Chân Lạp để mở ra.  Xem ra, 2 sở thuế này chính là thuộc về hệ thống shabandars nói trên, tức là cộng đồng người Việt xin mở sở thuế để làm ăn trên đất Chân Lạp, và họ trả tiền thuế cho chính quyền Chân Lạp đấy chứ.  Vậy sở thuế hay custom houses ở đây, chắc là dạng trading posts phát triển dưới hệ thống shabandars đấy chứ.  Làm gì có vụ chúa Nguyễn vào tới Sài Gòn để mở sở thuế nhằm thâu thuế cho chính quyền Đàng Trong một cách vô lý tới vậy.  Thời bấy giờ, chính quyền Đàng Trong còn chưa hề đánh dẹp được Chiêm Thành, thì làm gì có việc chính quyền Đàng Trong đem quân vô Sài Gòn là đất Chân Lạp mà đòi thâu thuế cho chính quyền Đàng Trong của mình tận ngoài Quảng Nam ? 

Và hệ thống shabandars này, chắc là sau này, chính ngài Mạc Cửu ở Hà Tiên, đã dựa vào nó, đã xin quốc vương Chân Lạp cho ngài thực hiện, rồi sau này ngài từ đây mà làm nên sự nghiệp đấy chứ .

Và xem ra, mô hình shabandars này là một mối lợi cho chính quyền Chân Lạp và cho những cộng đồng sống trên đất Chân Lạp.  Do vậy mà không hẳn là thời bấy giờ, có việc chúa Nguyễn nào đấy sai sứ bộ đến yêu cầu quốc vương Chân Lạp cho chính quyền mình mở sở thuế gì cả.  Mà đáng ra, có thể đây chính là do cộng đồng người Việt sống ở Sài Gòn thời bấy giờ đã yêu cầu quốc vương Chân Lạp như thế.  Vì các cộng đồng khác ở Chân Lạp lúc này, có cần quốc vương hay chính phủ họ xin xỏ quốc vương Chân Lạp gì đâu ? Là họ tự thương lượng với chính quyền Chân Lạp đó thôi.  Nên tại sao người Việt cần chính quyền Đàng Trong xin xỏ cho họ mở thương điếm để làm ăn bạn nhỉ ? 

Do đó mà 2 sở thuế Sài Gòn Bến Nghé, có thể là do cộng đồng người Việt mình khi ấy yêu cầu chính quyền Chân Lạp cho đặt ra để họ làm ăn buôn bán, rồi họ trả thuế cho chính quyền Chân Lạp hàng năm.  Chúng ta gọi chúng là sở thuế, có khi đó là gọi theo chính quyền Chân Lạp gọi những người thâu thuế, tức shabandars, chứ thật ra, dùng từ thương điếm trading posts mới là đúng hơn, phải không bạn ? 

Và chúng ta cần xem lại vụ các nhà nghiên cứu sử miền Nam viết về chúa Nguyễn sai phái đoàn vào Nam xin quốc vương Chân Lạp cho người Việt mở 2 sở thuế trên.  Việc mở sở thuế là có lợi cho chính quyền Chân Lạp, và điều này đã được thực hiện ít nhất là ở kinh đô Chân Lạp, với các cộng đồng khác.  Nên không có lý do gì mà cần có một chính quyền nào đó khuyên vua Chân Lạp gì ở đây cả đâu bạn.  Đây là một biz deal có lợi cho tất cả, và cộng đồng người Việt hoàn toàn có thể làm được, tại sao phải cần chính quyền Đàng Trong vào yêu cầu làm gì ? 

Và có thuyết viết rằng sau khi giúp quốc vương Chey Chetta II, chúa Nguyễn vào năm 1623 xin cho người Việt được vô khai khẩn ở Bà Rịa và Đồng Nai.  Nhưng xem ra, trong lịch sử quân chủ Việt Nam, hình như chưa có triều đại nào mà thương dân đến mức độ vua chúa một nước xin một nước ở xa cho dân mình di cư làm ăn bên nước kia cả.   Và bạn thử nghĩ xem, vào những năm 1620s, Chiêm Thành dù có yếu nhưng vẫn còn là trái độn giữa Đàng Trong và Chân Lạp, thế thì người Việt vào đất Chân Lạp xứ Bà Rịa Đồng Nai cày ruộng làm gì ? Ai sẽ bảo vệ họ ? Đất ở Quảng Nam khi ấy có thiếu lắm đâu mà phải vô Nam cày ruộng nhỉ ?

Ở đây, nếu chúng ta có thể đặt ra một giả thuyết, thì đó chỉ có thể là những người Việt mà vô Chân Lạp thời này, chắc là những thương nhân hoặc những người Việt đi theo các thương thuyền ngoại quốc mà vô Chân Lạp, rồi họ ở lại đấy sống.  Nếu người Nhật Bổn mà còn giong thuyền qua đến Chân Lạp làm quan bên ấy thời này, thì không có lý gì mà người Việt lại vào Bà Rịa cày ruộng như các nhà nghiên cứu thời nay khoe tung lên là "con cháu vua Hùng vác búa vào mở cõi" cả.  

Nên nếu chúng ta đọc thêm về sử Chân Lạp, thì chúng ta có thể cần đặt lại câu hỏi, là có đúng người Việt đầu tiên tới miền Nam là ở Bà Rịa Đồng Nai để làm ruộng không ? Sử Việt viết vậy đó, nhưng xem ra, với những hoạt động thương mại sông hồ nhộn nhịp ở Chân Lạp như thế này, chả có lý do gì mà không có người Việt nhóm họp nhau đi buôn qua Chân Lạp rồi lập cộng đồng người Việt ở Sài Gòn, ở Bà Rịa cả.  Chân Lạp thời này như là một khu quốc tế international, ai ai cũng tới làm ăn thương mại sông hồ, thế thì làm thế nào mà người Việt lại cần chúa Nguyễn xin xỏ để họ vô Bà Rịa mà làm ruộng vậy bạn ? 

Mà không phải thời những năm đầu 1600s, Hội An lúc này rất nhộn nhịp với thương mại hàng hải sao ? Thế thì chúa Nguyễn lại xin cho dân Việt vô Bà Rịa để làm ruộng là sao ? 

****

Dĩ nhiên mình có thể sai, nếu có mời bạn lên tiếng để mình cùng học hỏi.

Thanks

Brian



Về tình nghĩa chòm xóm xưa

Về tình nghĩa chòm xóm xưa 

Hầu như người ta viết khá nhiều về xóm người Tàu, xóm người cố cựu ở Chợ Lớn, nhưng mình không thấy ai viết về xóm ở Chợ Lớn có nhiều người từ các sắc tộc khác nhau ở chung.

Mà những xóm này, con cháu có ông bà là người Việt, người Tàu, người Khmer, và người Chà Và (tức là người có gốc Ấn) sống chung với nhau, hoàn toàn không có vấn đề gì về sắc tộc hận thù cả.

Xóm có gia đình cách mạng, có gia đình theo chế độ cũ, có người Tàu và người Việt từ Bắc di cư vô, có người từ Campuchia chạy nạn bên đó về đây sống.

Và những đứa trẻ sinh ra trong xóm, chưa bao giờ thù hận nhau gì cả.  

Người ta gọi gia đình cách mạng đó là gia đình liệt sĩ, gọi gia đình người Ấn là gia đình Chà Và, gọi thằng Ba Tàu, hay thằng Miên v.v.  Chả ai gọi là gia đình có công với cách mạng, cũng chả có vụ là người Ấn, càng không có vụ là người Hoa, và chắc chắn không có cách gọi người dân tộc để chỉ cho người Khmer gì cả.

Thời đó, gia đình cách mạng mà có làm giỗ, cũng đâu có ai xì xầm cách mạng gì đâu ? Họ đều ăn giỗ chung.

Và những đứa nhỏ sống chung với nhau, đánh lộn cả ngày, nhưng vài ngày lại làm quen với nhau như anh em.

Còn thời nay thì nhìn lại, người ta dùng những từ hoa mỹ rất nhiều, nào là gia đình có công với cách mạng, nào là người gốc Hoa, nào là gốc Ấn, nào là người dân tộc, ấy thế mà người ta phân biệt vùng miền, rồi đem cả sự "bản sắc người Việt" ra để giải thích là như thế nào, để chứng minh họ như là những "đỉnh cao trí tuệ" thế giới.

Nhưng bàn về "bản sắc người Việt" làm gì, khi người nói như thế, Hán Nôm không đọc được 1 chữ, tiếng Anh lại càng mù mờ, và chắc chắn đọc sử sai be bét cũng chả biết.  Thời ấy, việc những gia đình có người mất trong chiến tranh, dù bên này bên kia, chòm xóm không ai phân biệt cả.  Thời nay, xem ra việc người ta thắp 1 cây nhang cho phía bên kia cũng là một vấn đề cơ đấy.

Mà người lớn có vấn đề như thế, thì họ dạy được gì cho trẻ con biết thương yêu nhau ? 

Và người lớn mà sống như thế, họ chưa bao giờ nên lên tiếng họ là người Việt, là một dân tộc yêu chuộng hòa bình gì cả.

Bởi vì yêu chuộng hòa bình mà người trong 1 nước lại còn đối xử như thế, thì tư tưởng hòa bình như thế, mình nghĩ thế giới chả ai thèm, có khi họ lại còn coi dân tộc mà như thế, là một dân tộc tự lừa dối mình cơ đấy.

Brian



Lên tiếng về việc sách dịch Truyện Kiều tiếng Anh của dịch giả Dương Tường sắp được xuất bản

Lên tiếng về việc sách dịch Truyện Kiều tiếng Anh của dịch giả Dương Tường sắp được xuất bản

Theo bài báo này, cụ Dương Tường đã hoàn thành công việc dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh và sẽ được xuất bản >> https://tuoitre.vn/87-tuoi-dich-gia-duong-tuong-soi-kinh-lup-dich-kieu-sang-tieng-anh-20190904084401548.htm.



Theo mình đọc những gì cụ Dương Tường đã dịch các tác phẩm Anh ngữ sang tiếng Việt, thì cụ đúng là một dịch giả dịch chuẩn.  Nhưng lối dịch của cụ là theo hướng dịch technical, chứ không hề là bay bổng hay nghệ thuật cả.  Và mình cũng chưa hề đọc được tác phẩm Hán Nôm nào mà cụ Dương Tường đụng tới cả.

Và không biết cụ Dương Tường có biết Hán Nôm không ?

Mà nếu cụ không biết Hán Nôm và cụ chuyên dịch theo hướng technical, thì liệu cụ có đủ trình độ để dịch Truyện Kiều sang tiếng Anh, để trả lại cái đẹp cho tiếng Việt không ? 

Hay chúng ta đang hồi hộp, xem có phải, lại là một thảm nạn dịch thuật Hán Nôm như trong trường hợp của cụ Nguyễn Đình Đầu, nhà nghiên cứu không biết Hán Nôm, nhưng viết vài bài viết (sai) về Hán Nôm không ? 

Một ví dụ về cụ Tường dịch technical - là trong quyển Cội Rễ (Roots), ở Chương 92, đoạn chàng trai nói chuyện với người tình, "What'sa matter, baby?" he demanded, so aroused by her musky body aroma that he hardly heard the quavering in her voice, cụ Tường dịch là ""Có chuyện gì thế, em bé?" nó hỏi, mùi thân thể thơm như xạ của cô gái khiến nó bừng bừng đến nỗi hầu như không thấy thoáng run rẩy trong giọng nói của cô.

Cụ Tường dịch như thế là không xong rồi.

Vì đáng ra, chữ baby ở đây là honey chứ nào có phải là em bé, tức là câu "What'sa matter, baby?", cần dịch là "Chuyện gì vậy, cưng ?" chứ làm thế nào mà cụ Tường lại dịch technical thành ra là "Có chuyện gì thế, em bé ?".

Và "that he hardly heard the quavering in her voice" mà cụ Tường dịch là "hầu như không thấy thoáng run rẩy trong giọng nói của cô" là thiếu chữ "nghe" tức "hầu như không NGHE thấy thoáng run rẩy trong giọng nói của cô" đúng không bạn ? 

Mình đọc thoáng luôn quyển sách dịch Đồi Gió Hú mà cụ dịch, cụ đúng là dịch chuẩn nhưng văn phong dịch của cụ rất technical.  Dịch như cụ Tường đạt mức độ chuẩn xác, nhưng chắc chưa là đạt về uyển chuyển trong văn phong dịch thuật.  Mà nếu cụ chỉ dịch chuẩn mà không uyển chuyển, làm rung động lòng người đọc, thì chắc là việc cụ dịch Truyện Kiều ra tiếng Anh, xem ra chúng ta chắc là hồi hộp mà đón đợi.

Vì mình không mong là ở Việt Nam, lại có thêm một cụ già Nguyễn Đình Đầu, hay một cụ già Nguyễn Đình Tư nữa.

Và mình rất thắc mắc, nếu một dịch giả không có trình độ Hán Nôm, thì làm sao ông có thể cho phép mình dịch một văn bản Hán Nôm khá là lắc léo như Truyện Kiều ra tiếng Anh được nhỉ ? Xin đừng nói là cụ Tường chỉ đọc các bản Kiều Quốc ngữ rồi dịch ra tiếng Anh nha.

Brian